Binek Otomobil Satışlarında Diğer İndirim & İstisna Hakkının Kullanımı Konulu Makalemiz MuhasebeTR sitesinde yayınlanmıştır.
ÖZET;
7194 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren binek otomobillere ilişkin gider kısıtlaması uygulamasında 2026 yılında geçerli olan parasal hadler, binek otomobil satışında daha önce kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınan amortisman farklarının “Diğer İndirim & İstisnalar” satırında indirim konusu yapılması, enflasyon düzeltmesinin bu hesaba etkisi makalenin konusunu oluşturmaktadır.
KONUYA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEME;
Bilindiği üzere 07.12.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7194 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununun 40/1 inci maddesinin (5) ve (7) numaralı bentleri ile 68 inci maddesinde yapılan değişiklikler sonucunda, kiralanan veya iktisap edilen binek otomobillere ilişkin giderlerin ticari veya mesleki kazancın tespitinde indirim konusu yapılmasına birtakım sınırlamalar getirilmiştir. Uygulamanın usul ve esasları ise 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklanmıştır.
2026 yılı uygulamasında aylık binek otomobil kira giderinin en fazla 46.000 TL’lik kısmı gider olarak dikkate alınabilmektedir. Binek otomobilin iktisabında ÖTV ve KDV’nin doğrudan gider yazılmasının tercih edildiği hallerde söz konusu vergilerin en fazla 1.200.000 TL’lik kısmı gider kabul edilmektedir. ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeline ilişkin amortismana esas tutar 1.380.000 TL ile sınırlandırılmıştır. ÖTV ve KDV’nin maliyete eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hallerde ise amortismana esas tutar 2.600.000 TL’yi aşamayacaktır.
Ayrıca, binek otomobillere ilişkin yakıt, bakım, onarım, sigorta, otopark, köprü ve benzeri cari giderlerin yalnızca %70’lik kısmı gider yazılabilmekte; kalan %30’luk kısım kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınmaktadır. Faaliyet konusu kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan mükellefler açısından ise kanunda ayrıca istisnai düzenlemeler bulunmaktadır.
GETİRİLEN DÜZENLEMENİN GEREKÇESİNE YÖNELİK ŞAHSİ GÖRÜŞÜM;
Bir binek otomobil alımında ÖTV ve KDV’nin doğrudan gider yazılması ile yüksek bedelli araçların tamamına yakın kısmının kısa sürede vergi matrahını azaltması, kanun koyucunun müdahale gerekçelerinden biri olarak görülmektedir. Özellikle yılın son dönemlerinde vergi planlaması amacıyla araç edinimi yapılması, vergi idaresi nezdinde gider kısıtlamasını gündeme getirmiştir. Diğer yandan şirket aktifine kayıtlı binek otomobillerin zaman zaman işletme dışı veya şahsi kullanımına konu olabilmesi de %70 gider – %30 KKEG yaklaşımının arkasındaki önemli gerekçelerden biridir.
Düzenleme, yüksek tutarlı araç alımlarında matrah aşındırmasını azaltmakla birlikte muhasebe kayıtlarında ve beyanname üzerinde ilave takip yükü doğurmuştur. Özellikle araç satışında geçmiş yıllarda KKEG yapılmış amortisman farklarının “Diğer İndirim/İstisna” hakkına dönüşmesi ve buna ek olarak enflasyon düzeltmesinin devreye girmesi uygulamayı teknik hale getirmiştir.
BİNEK OTOMOBİL ALIMINDA UYGULANAN KISITLAMA;
2026 yılında binek otomobillerin iktisabında, ÖTV ve KDV toplamının en fazla 1.200.000 TL’ye kadar olan kısmı ticari veya mesleki kazancın tespitinde doğrudan gider olarak dikkate alınabilecektir. Aşan kısım ise kanunen kabul edilmeyen gider olacaktır. Serbest meslek erbabı bakımından da gider yazılabilecek tutar bu hadle sınırlıdır.
ÖTV ve KDV hariç aracın ilk iktisap bedelinin 2026 yılı için 1.380.000 TL’yi, söz konusu vergilerin gider yazılmayıp maliyet bedeline eklendiği veya binek otomobilin ikinci el olarak iktisap edildiği hallerde toplam maliyet bedelinin 2.600.000 TL’yi aşması halinde, ayrılan amortismanın en fazla bu tutarlara isabet eden kısmı vergi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.
Kısaca ifade etmek gerekirse, 2026 yılında iktisap edilen bir binek otomobilde vergilerin doğrudan gider yazılması tercih edilmişse 1.200.000 TL’ye kadar ÖTV ve KDV gider yazılabilecek, buna ek olarak amortismana esas kabul edilen kıymet en fazla 1.380.000 TL olacaktır. Vergilerin maliyete eklendiği veya ikinci el araç alımlarında ise toplam amortismana esas kıymet 2.600.000 TL ile sınırlı olacaktır.
07.12.2019 TARİHİNDEN ÖNCE AKTİFE KAYITLI BİNEK ARAÇLARIN DURUMU;
Binek otomobillere ilişkin gider olarak dikkate alınabilecek amortismana esas bedelin tespitinde, aracın iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan hadler dikkate alınacaktır. Buna göre 07.12.2019 tarihinden önce iktisap edilmiş binek otomobillerde amortisman, değişiklik öncesi hükümlere göre gider yazılmaya devam edilecektir. Dolayısıyla söz konusu tarihten önce alınan araçlar bakımından sonradan getirilen amortisman bedeli sınırlaması uygulanmayacaktır.
Ancak bu araçların satışından doğan sonucun tespitinde, o araca ilişkin muhasebe kayıtları ve varsa enflasyon düzeltmesi sonrası oluşan net defter değeri ayrıca dikkate alınmalıdır.
07.12.2019 TARİHİNDEN SONRA ALINAN ARAÇLARA İLİŞKİN ÖRNEK UYGULAMA;
XYZ Hizmet A.Ş., ticari işletmesinde kullanmak üzere 01.01.2026 tarihinde bir adet binek otomobil satın almıştır. Otomobilin ÖTV ve KDV hariç bedeli 2.000.000 TL, ÖTV ve KDV toplamı 3.000.000 TL olup alış bedeli toplam 5.000.000 TL’dir. Mükellef, araç iktisabı sırasında ödenen vergileri maliyete dahil etmeyi tercih etmiştir.
Bu durumda XYZ Hizmet A.Ş. tarafından 2026 yılında iktisap edilen binek otomobil için en fazla 2.600.000 TL’ye isabet eden kısım üzerinden ayrılan amortisman safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. Buna göre mükellefin yıllar itibarıyla gider olarak dikkate alabileceği amortisman tutarları aşağıdaki gibidir:
| Yıllar | Normal Amortisman Tutarı (5.000.000 TL x %20) |
Kanun Kapsamında Gider Olarak Dikkate Alınacak Amortisman (2.600.000 TL x %20) |
KKEG Olarak Dikkate Alınacak Amortisman Tutarı |
| 2026 | 1.000.000 | 520.000 | 480.000 |
| 2027 | 1.000.000 | 520.000 | 480.000 |
| 2028 | 1.000.000 | 520.000 | 480.000 |
| 2029 | 1.000.000 | 520.000 | 480.000 |
| 2030 | 1.000.000 | 520.000 | 480.000 |
| Toplam | 5.000.000 TL | 2.600.000 TL | 2.400.000 TL |
1- Araç alımı muhasebe kaydı örneği; (KDV ve ÖTV araç maliyetine eklenmiş haliyle)
————————————01/01/2026——————————————–
254.01 Binek Otomobil ………………………………………….. 5.000.000
254.01.001 Binek Otomobil (Gidere Tabi Tutar) …2.600.000
254.01.002 Amortismanı KKEG Olan Tutar ………2.400.000
320 OTOMOBİL A.Ş. ………………………………….. 5.000.000
——————————————-/————————————————
2- Aynı örneğin araç alımı muhasebe kaydı; (KDV ve ÖTV giderleştirilmiş haliyle)
————————————–01/01/2026——————————————
770 Binek Otomobil KDV+ÖTV Gider Yazılan …..1.200.000
254.01 Binek Otomobil
254.01.001 Binek Otomobil (Gidere Tabi Tutar) …1.380.000
254.01.002 Amortismanı KKEG Olan Tutar ………2.000.000
320 OTOMOBİL A.Ş. …………………………………. 5.000.000
——————————————-/————————————————
Her iki örnekte de görüleceği üzere, 254 hesabın altında her binek otomobil için iki kırılımlı alt hesap açılması; gider kabul edilen amortisman tutarı ile KKEG yapılacak tutarın ayrıştırılması bakımından faydalıdır.
- Örneğin amortisman muhasebe kaydı; (Amortismanın yıl sonunda ayrıldığı varsayılmıştır.)
———————————–31/12/2026 ve izleyen yıllar—————————-
770 Taşıtlar Amortisman Giderleri …………………520.000
689 7194 Binek Oto Amortismanı KKEG . ……..480.000
257 Birikmiş Amortismanlar …………………… 1.000.000
——————————————-/————————————————
950 Nazım Hesaplar Binek Oto KKEG ……….. 480.000
951 Nazım Hesaplar Binek Oto KKEG ……… 480.000
(Nazım hesap kullanımı ihtiyaridir. KKEG takibi için kullanılabilir.)
——————————————-/————————————————
Yukarıdaki amortisman kaydından da görüleceği üzere, normalde 1.000.000 TL olan bir yıllık amortismanın sadece 520.000 TL’lik kısmı giderleştirilmekte, kalan 480.000 TL ise KKEG olarak kaydedilmektedir.
ARACIN SATILMASI DURUMUNDA BİNEK OTOMOBİL SATIŞLARINDA DİĞER İNDİRİM HAKKININ KULLANIMI;
Yukarıdaki örnekte 5 yıl boyunca amortisman uygulanan araç itfa olmuş ve 31.12.2030 tarihinde 3.000.000 TL’ye satılmıştır. Satış kaydı aşağıdaki gibidir. (Satış kaydında KDV ihmal edilmiştir.)
————————————31/12/2030——————————————–
257 Birikmiş Amortismanlar ……………… 5.000.000
254.01 Binek Otomobil
254.01.001 Binek Otomobil (Gidere Tabi Tutar) …2.600.000
254.01.002 Amortismanı KKEG Olan Tutar ………2.400.000
102 Bankalar …………………………………………… 3.000.000
679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar ……….. 3.000.000
——————————————-/————————————————
951 Nazım Hesaplar Binek Oto KKEG …….. 2.400.000
950 Nazım Hesaplar Binek Oto KKEG ………….2.400.000
——————————————-/————————————————
Yukarıdaki örnekte görüleceği üzere itfa süresi dolan binek aracın satışından muhasebe kayıtlarında 3.000.000 TL kâr oluşmaktadır. İşte tam bu noktada 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde yer alan açıklama devreye girmektedir. Tebliğe göre, binek otomobiller için genel hükümlere göre ayrılan amortisman tutarı ile vergi mevzuatına göre gider kabul edilen amortisman tutarı arasındaki fark önceki yıllarda KKEG olarak kazanca ilave edilmiş olduğundan, satış halinde bu toplam tutar vergiye tabi olmayan gelir olarak dikkate alınabilecek ve gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde “Diğer İndirimler” satırında gösterilmek suretiyle kazançtan indirilebilecektir.
Dolayısıyla aracın 31.12.2030 tarihinde satılması durumunda, bu kapsamda geçmiş yıllarda kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınan 2.400.000,00 TL, geçici vergi veya kurumlar vergisi beyannamesinin “Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde “350 Kod Diğer İndirim ve İstisnalar” satırında ayrıca gösterilmek suretiyle kazanç üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.
Görüleceği üzere 3.000.000 TL kârla satılan aracın, daha önce amortisman sınırlaması nedeniyle KKEG yapılan 2.400.000 TL’lik kısmı beyannamede “Diğer İndirim ve İstisnalar” sütununda gösterilmek suretiyle kazançtan indirilebilecek, böylece vergilendirilecek net kazanç 600.000 TL’ye düşecektir.
ENFLASYON DÜZELTMESİNDEN KAYNAKLI DURUMLAR;
Enflasyon düzeltmesinin uygulandığı 2023-2024 dönemlerde binek otomobillere ilişkin Vergi Usul Kanunun 555 Nolu Enflasyon Düzeltmesi Tebliğinin 40. Maddesi kapsamında 254 Taşıtlar hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı düzeltilmiş değerleri üzerinden izlenecektir. Bu nedenle araç satışında oluşan muhasebe kârı veya zararı, aracın enflasyon düzeltmesi sonrası net defter değeri dikkate alınarak tespit edilmelidir.
Diğer indirim hakkının hesabında ise dikkat edilmesi gereken temel husus, önceki yıllarda KKEG olarak kazanca eklenmiş amortisman farklarının enflasyon düzeltmesi sonrasında izlenebilir şekilde ayrıştırılmasıdır. Uygulamada, gider kabul edilen amortisman tutarı ile KKEG olan amortisman tutarının alt hesaplar bazında veya nazım hesaplarda ayrı takip edilmesi, satış yılında doğru diğer indirim tutarının tespit edilmesini önemli ölçüde kolaylaştıracaktır.
Ayrıca enflasyon düzeltmesi farklarından kaynaklanan artışların tamamı doğrudan “Diğer İndirim” olarak dikkate alınmamalıdır. Esas olan, ilgili araca ilişkin olarak geçmiş dönemlerde beyanname üzerinde gerçekten KKEG yapılmış amortisman farklarının toplamıdır. Dolayısıyla düzeltme farkı ile KKEG tutarının karıştırılması mükerrer indirim riskine yol açabilir. Özellikle iktisap tarihinde gider yazılması mümkün olmayan ve doğrudan KKEG yapılan ÖTV/KDV tutarlarının, enflasyon düzeltmesi sonrasında dahi satışta diğer indirim konusu yapılması mümkün değildir.
Bu nedenle enflasyon düzeltmesi uygulanan işletmelerde; aracın düzeltilmiş maliyet bedeli, düzeltilmiş birikmiş amortismanı, geçmiş yıllar KKEG amortisman toplamı ve satış tarihinde beyannamede indirim konusu yapılabilecek tutar birbirinden ayrı olarak analiz edilmelidir.
49 SIRA NO.LU TEBLİĞ KAPSAMINDA YMM TASDİK RAPORU ZORUNLULUĞU;
Binek otomobil satışında “Diğer İndirim&İstisna” hakkının kullanılması suretiyle beyannamede indirim konusu yapılan tutarın belirli bir haddi aşması halinde, 49 No.lu YMM Tebliği kapsamında YMM tasdik raporu düzenlenmesi gündeme gelebilecektir.
2026 yılında verilen yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannameleri bakımından, “Diğer İndirimler” kapsamında yararlanılan tutarın 1.000.000 TL’yi aşması halinde bu indirimin YMM tasdik raporu ile tevsik edilmesi gerektiği değerlendirilmelidir. Dolayısıyla binek araç satışından doğan diğer indirim tutarı 1.000.000 TL’yi aşıyorsa; geçmiş yıllar amortisman kayıtları, KKEG hesaplamaları, satış kayıtları, enflasyon düzeltmesi etkileri ve beyanname satırlarının bir çalışma kâğıdı ile birlikte YMM raporuna bağlanması önem arz etmektedir.
SONUÇ VE ÖNERİ;
Binek oto gider kısıtlaması uygulaması, özellikle yüksek bedelli araçlarda vergi matrahını sınırlamakla birlikte muhasebe kayıtları ve beyanname tekniği açısından önemli bir takip zorunluluğu doğurmaktadır. Araç satışında “Diğer İndirim&İstisna” avantajının kullanılabilmesi için, geçmiş yıllarda KKEG olarak dikkate alınan amortisman farklarının doğru izlenmesi ve iktisap tarihinde doğrudan KKEG yapılan unsurlardan ayrıştırılması şarttır.
Enflasyon düzeltmesi uygulanan dönemlerde bu takip daha da önem kazanmaktadır. Bu nedenle her bir araç için ayrı alt hesap açılması, amortismanın gider kabul edilen ve KKEG olan kısımlarının ayrıştırılması, nazım hesaplarla desteklenmesi ve satış yılında diğer indirim tutarının çalışma kâğıdı ile teyit edilmesi yerinde olacaktır. Ayrıca diğer indirim tutarının 1.000.000 TL’yi aşması halinde 49 No.lu Tebliğ kapsamında YMM tasdik raporu düzenlenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Mevcut uygulama bu şekilde devam ettiği sürece, makalenin ana temasını oluşturan binek otomobil satışında “Diğer İndirim&İstisnalar” avantajının tam ve doğru şekilde kullanılması, mükerrer indirim riskinden kaçınılması ve kayıt-beyanname uyumunun sağlanması gerektiğini bilgilerinize arz ederim.
SMMM SERDAR KARAKUŞ
VERTAX KURUCU ORTAK
Kaynak:
– 7194 Sayılı Kanun
– 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
– 555 VUK Tebliği
– 49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği
05.08.2026
